Pyetjet më të shpeshta për freelancerë dhe NVM

Regjistrimi bëhet në ARBK (Agjencia e Regjistrimit të Bizneseve) përmes portalit online rbk.rks-gov.net ose në 29 qendrat e shërbimit. Duhen: Formulari A0, Statuti, Akti i Inkorporimit dhe letërnjoftimi i themeluesve. Kapitali minimal është 1 € — nuk ka kufi ligjor. Përpunimi zgjat 3 ditë pune dhe regjistrimi është FALAS (0 €). ARBK lëshon certifikatën e regjistrimit dhe NUI (Numri Unik Identifikues — 9 shifra duke filluar me 81). Regjistrimi tatimor në ATK është automatik.

BI ka përgjegjësi të pakufizuar — të gjitha pasuritë personale janë në rrezik. SHPK ka përgjegjësi të kufizuar (minimal 1 €). Tatimet janë identike nën të njëjtat kufij: 3% ose 9% në regjimin e thjeshtëzuar, 10% mbi kufirin. Dallimet kryesore: BI regjistrohet në 2 ditë me Formularin B, SHPK në 3 ditë me A0+Statut. Dividendet e SHPK janë plotësisht të liruara (0%). BI përshtatet për freelancerë solo me rrezik të ulët. SHPK përshtatet për biznese në rritje, projekte me investitorë ose aktivitete me rrezik të lartë.

NUI (Numri Unik Identifikues) është numri identifikues 9-shifror duke filluar me '81' që zëvendëson tre numrat e vjetër: numrin tregtar (ARBK), numrin fiskal NF (ATK) dhe numrin e TVSH-së. Lëshohet automatikisht nga ARBK në momentin e regjistrimit. Shërben si identifikues universal për të gjitha ndërveprimet me ARBK, ATK dhe doganën. NF (Numri Fiskal) i vjetër është tani i vjetruar për bizneset e reja (që nga shkurti 2019, IA nr. 01/2019).

Pas regjistrimit në ARBK, hapni llogari bankare brenda 3-5 javësh. Duhen: certifikata e ARBK, NUI, letërnjoftja e përfaqësuesit, vendimi i themelimit. Kosova përdor EUR si monedhë zyrtare — nuk ka konvertim valute për transaksione vendore. Bankat kryesore: ProCredit Bank, Raiffeisen, TEB, NLB, BKT, Banka Ekonomike. BQK rregullon të gjitha bankat dhe po punon për anëtarësim në SEPA (kursim ~55M€/vit në tarifat e transfertave ndërkombëtare).

Të gjitha deklaratat bëhen ekskluzivisht përmes portalit EDI (obligative që nga 1 shkurt 2022). Deklaratat mujore: TV (TVSH) deri më 20 të muajit, WM (mbajtja në burim nga pagat) deri më 15, CM (kontributet Trusti) deri më 15. Deklaratat tremujore: IS (BI ≤50.000€) ose QS (SHPK ≤30.000€) deri më 15 të muajit pas tremujorit. Deklarata vjetore: CD (SHPK) ose PD (BI) nga 1 janar deri 31 mars. Edhe pa të ardhura, deklarata tremujore mbetet e detyrueshme.

Kosova aplikon normë të vetme 10% mbi fitimin neto (CIT për SHPK, PIT për BI). Rezidentët tatohen mbi të ardhurat botërore, jorezidentët vetëm mbi burimet kosovare. Humbjet tatimore barten përpara për 4 vjet. Amortizimi: 5% (ndërtesa), 10% (makineri), 20% (vetura, mobilje). Pasuria nën 1.000€ zbritet direkt. Dividendet janë plotësisht të liruara (0%). Deklarata vjetore (CD ose PD) deri më 31 mars, me akontacione tremujore (QL ose IL) deri më 15 të muajit.

Për biznese të vogla nën kufijt: BI ≤50.000€ ose SHPK ≤30.000€ xhiro vjetore. Në vend të CIT/PIT 10% mbi fitimin neto, paguani tatim tremujor mbi të ardhurat bruto: 3% (tregtia, transporti, bujqësia) ose 9% (shërbimet, profesionet e lira). Minimumi: 37,50€ për tremujor. Deklarata: IS (BI) ose QS (SHPK) deri më 15 të muajit pas tremujorit. Avantazhet: pa pasqyra financiare të plota, pa llogaritje komplekse zbritjesh. Mund të kaloni vullnetarisht në 10% nëse shpenzimet janë të larta.

Vonesa e deklaratës: 50€ (BI), 150€ (SHPK) për deklaratë. Vonesa TVSH: 5% e TVSH-së së detyruar për muaj (max 25%) + 1% për muaj (max 12 muaj) për pagesë të vonuar + kamatë 0,65%/muaj. Mosregjistrim TVSH: 15% (nëse furnizime <10.000€) ose 25% (>10.000€). Nëndeklaram tatimi: 15%-25%. ULJE 50%: kush paguan gjobën brenda 15 ditësh kalendarike pas njoftimit përfiton zbritje 50% (Rregullorja nr. 01/2022).

Dividende: 0% (plotësisht të liruara). Interesa: 10%. Honorare (royalties): 10%. Qira: 9%. Shërbime jorezidentësh: 5%. Pagesa ndaj personave fizikë jotregtarë: 1%. Detyrimi lind në momentin e pagesës efektive. Shuma e mbajtur derdhet në ATK deri më 15 të muajit vijues përmes formularit WR. Normat mund të reduktohen nga konventat e taksimit të dyfishtë (20 vende partnere).

Regjistrimi në TVSH është i detyrueshëm kur xhiroja vjetore kalon 30.000 € (neni 6 i Ligjit 05/L-037). Bëhet përmes portalit EDI të ATK-së (edi.atk-ks.org) ose personalisht. Duhen: formulari i kërkesës, dokumentet e ARBK, certifikata NUI. Përpunimi zgjat ~5 ditë. ATK lëshon Certifikatë TVSH që duhet afishuar. Nëse nuk regjistroheni në kohë, ATK bën regjistrim retroaktiv me gjoba 15%-25%. Nën kufirin, regjistrimi vullnetar është i mundur — i dobishëm për të rikuperuar TVSH-në në blerje.

Shërbimet B2B për kompani të huaja: vendi i furnizimit është ku klienti ndodhet — jashtë fushës së TVSH-së kosovare. Faturoni PA TVSH me referencë në dispozitën ligjore. Klienti vetë-ngarkon TVSH-në në vendin e vet (reverse charge). Furnizuesi kosovar RUAN të drejtën e zbritjes së TVSH-së në blerje. Eksporti i mallrave: norma 0% me të drejtë të plotë zbritjeje. Rimbursimi i TVSH-së mundësohet mujore nëse kredia kalon 3.000€. Ky trajtim është veçanërisht i dobishëm për IT freelancerë.

Tre norma: 18% standarde (shumica e mallrave/shërbimeve), 8% e reduktuar (ushqime bazë, ujë, energji elektrike, medikamente, tekste shkollore, pajisje kompjuterike, kafshë të gjalla), 0% për eksporte dhe furnizime diplomatike. E përjashtuar pa të drejtë zbritjeje: shërbime spitalore, arsim publik, shërbime financiare, sigurime, transport publik, qira rezidenciale. Kufiri i regjistrimit: 30.000€ xhiro vjetore. Deklarata TVSH dorëzohet mujore deri më 20 të muajit vijues.

Trusti (FKPK) është kontributi i vetëm social i detyrueshëm në Kosovë. Punëdhënësi paguan 5% të pagës bruto dhe 5% mbahen nga paga e punëtorit — gjithsej 10%. Për të vetëpunësuarit (BI, freelancerë): kontributet janë obligative tremujore. Minimumi tremujor: 30% e pagës minimale = 127,50 € (janar 2026, paga min. 425€), duke u rritur në 150 € (korrik 2026, paga min. 500€). Pagesa bëhet përmes EDI të ATK-së, deri më 15 të muajit vijues. Kosova NUK ka asnjë kontribut tjetër social — as sigurim shëndetësor, as papunësi.

Çdo biznes i hapur për publikun duhet të instalojë pajisje fiskale elektronike (FED — Fiscal Electronic Device) me kujtesë fiskale dhe transmetim të enkriptuar të të dhënave. Fatura fiskale (kuponi) NUK mund të shërbejë si justifikim për zbritje TVSH-je — duhet gjithmonë faturë e rregullt. BI që bëjnë vetëm transaksione B2B nuk kanë nevojë për FED. Faturimi duhet bërë deri më 15 të muajit vijues pas furnizimit.

Certifikata tatimore vërteton rregullsinë me ATK-në. Kërkohet për: tenderë publike, viza, kredi bankare, leje lindjeje. Online: portali EDI → Shërbimet → Vërtetimi Tatimor → zgjidhni arsyen → Gjenero Vërtetimin. Për persona fizikë: evertetimi.atk-ks.org ose platforma eKosova. Verifikimi nga palë e tretë mundësohet online me numrin serik. Mund të merret edhe personalisht në zyrat rajonale të ATK-së.